مقدمه

عمان در سال‌های اخیر به یکی از مقاصد مهم تجاری و سرمایه‌گذاری در منطقه خلیج فارس تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به آب‌های آزاد، بنادر مهم، روابط تجاری گسترده و امکان دسترسی به بازار کشورهای حوزه خلیج فارس باعث شده است بسیاری از فعالان اقتصادی، شرکت‌های ایرانی و بازرگانان، عمان را به‌عنوان یکی از مسیرهای مهم توسعه تجارت خود انتخاب کنند.

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که پیش از واردات کالا به عمان باید مورد توجه قرار گیرد، تعرفه گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر هزینه‌های مرتبط با ترخیص کالا است.

اشتباه در تعیین کد تعرفه کالا یا برآورد نکردن هزینه‌های گمرکی می‌تواند باعث افزایش هزینه واردات، تأخیر در ترخیص و حتی ایجاد مشکلات قانونی برای واردکننده شود.

در این مقاله، تعرفه‌های گمرکی عمان در سال ۲۰۲۶، نحوه محاسبه حقوق گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده، ارزش گمرکی کالا، نقش کد HS، معافیت‌ها و نکات مهم برای تجار ایرانی را بررسی می‌کنیم.
تعرفه گمرکی در عمان چیست؟

تعرفه گمرکی مبلغی است که هنگام ورود کالا به قلمرو گمرکی عمان، مطابق مقررات گمرکی از واردکننده دریافت می‌شود.

نکته مهم این است که برای تمام کالاها یک نرخ واحد وجود ندارد. میزان حقوق گمرکی به عواملی مانند:

نوع کالا
– کد تعرفه یا HS Code
– کشور مبدأ
– ارزش گمرکی کالا
– وجود توافقنامه‌های تجاری
– مشمول بودن کالا در فهرست کالاهای معاف یا دارای نرخ ترجیحی
– مقررات خاص مربوط به برخی کالاها

بستگی دارد.

گمرک عمان برای سال ۲۰۲۶ نیز «تعرفه گمرکی یکپارچه عمان» را منتشر کرده است و امکان بررسی تعرفه کالا بر اساس کد HS یا نام کالا از طریق خدمات الکترونیکی گمرک وجود دارد.
نرخ تعرفه گمرکی عمان در سال ۲۰۲۶ چقدر است؟

یکی از رایج‌ترین پرسش‌های تجار این است که:

گمرک عمان چند درصد است؟

پاسخ این است که نمی‌توان بدون مشخص کردن نوع کالا، یک درصد قطعی برای همه واردات اعلام کرد.

در بسیاری از کالاها نرخ حقوق گمرکی بر اساس جدول تعرفه و کد HS تعیین می‌شود و ممکن است برای برخی کالاها نرخ‌های متفاوت، ترجیحی، معافیت یا مقررات خاص اعمال شود.

بنابراین اگر فردی قصد واردات یک کالا از ایران به عمان را داشته باشد، صرفاً دانستن قیمت خرید کالا برای محاسبه هزینه نهایی کافی نیست.

ابتدا باید کد HS کالا و کشور مبدأ مشخص شود.

گمرک عمان سامانه‌ای برای محاسبه پیشاپیش حقوق گمرکی دارد که کاربر می‌تواند نام کالا یا کد HS، ارزش کالا، مقدار و کشور مبدأ را وارد کرده و میزان حقوق گمرکی قابل پرداخت را بررسی کند.

کد HS چیست و چرا اهمیت دارد؟

HS Code یا کد سیستم هماهنگ‌شده، یک نظام بین‌المللی برای طبقه‌بندی کالاهاست.

هر کالا بر اساس ماهیت، کاربرد، مواد تشکیل‌دهنده و مشخصات آن در یک ردیف تعرفه‌ای قرار می‌گیرد.

برای مثال، ممکن است دو کالا از نظر ظاهری مشابه باشند اما به دلیل تفاوت در کاربرد یا ترکیبات، در دو ردیف تعرفه‌ای متفاوت قرار بگیرند.

به همین دلیل، تعیین صحیح HS Code اهمیت زیادی دارد.
اشتباه در انتخاب کد HS می‌تواند باعث محاسبه نادرست حقوق گمرکی و ایجاد اختلاف با گمرک شود.
برای تجار ایرانی که قصد صادرات به عمان دارند، توصیه می‌شود قبل از ارسال کالا، کد تعرفه کالا را به‌صورت دقیق بررسی کنند.
ارزش گمرکی کالا در عمان چگونه تعیین می‌شود؟

یکی دیگر از عوامل مهم در محاسبه حقوق گمرکی، ارزش کالا برای اهداف گمرکی است.

گمرک عمان برای ارزش‌گذاری کالا از روش‌های مقرر در مقررات ارزش‌گذاری گمرکی استفاده می‌کند و این فرآیند با اصول توافقنامه سازمان تجارت جهانی درباره ارزش‌گذاری گمرکی ارتباط دارد. گمرک عمان همچنین امکان درخواست افشای پیشاپیش ارزش کالا را فراهم کرده است تا واردکننده بتواند پیش از واردات، درباره کد تعرفه، کشور مبدأ و ارزش گمرکی کالا اطمینان بیشتری پیدا کند.

در عمل، ارزش CIF یکی از مبانی مهم در فرآیند ارزش‌گذاری است.

CIF معمولاً شامل:

قیمت کالا + هزینه بیمه + هزینه حمل تا مقصد مربوطه
است.
بنابراین هنگام محاسبه هزینه واردات نباید فقط قیمت فاکتور کالا را در نظر گرفت.
مالیات بر ارزش افزوده در عمان؛ ۵ درصد

یکی از مهم‌ترین هزینه‌هایی که هنگام واردات کالا به عمان باید مورد توجه قرار گیرد، مالیات بر ارزش افزوده یا VAT است.

نرخ پایه VAT در عمان ۵ درصد است و در حالت معمول، واردات کالا نیز مشمول VAT با نرخ ۵ درصد خواهد بود؛ البته کالاهایی که طبق قانون مشمول نرخ صفر یا معافیت هستند، استثنا محسوب می‌شوند.

نکته بسیار مهم این است که:

حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده دو مفهوم متفاوت هستند.

یعنی ممکن است یک کالا علاوه بر حقوق گمرکی، مشمول VAT نیز باشد.
بنابراین یک تاجر هنگام برآورد هزینه واردات باید هر دو مورد را بررسی کند

تفاوت حقوق گمرکی و VAT

برای درک بهتر موضوع، فرض کنیم کالایی از ایران به عمان وارد می‌شود.
در این حالت ممکن است واردکننده با موارد زیر مواجه شود:

1. حقوق گمرکی
2. مالیات بر ارزش افزوده
3. هزینه‌های خدمات گمرکی
4. هزینه ترخیص
5. هزینه انبارداری در صورت تأخیر
6. هزینه حمل داخلی
7. هزینه بازرسی یا مجوزهای خاص در صورت نیاز
8. عوارض یا مالیات‌های خاص برای برخی کالاها
بنابراین قیمت خرید کالا به‌تنهایی نشان‌دهنده هزینه نهایی واردات نیست.
یک مثال ساده برای محاسبه هزینه واردات

فرض کنیم ارزش گمرکی یک محموله پس از بررسی اسناد و ارزش‌گذاری، ۱۰ هزار ریال عمانی باشد.

اگر برای مثال فرضی، نرخ حقوق گمرکی کالا ۵ درصد باشد:

حقوق گمرکی = ۱۰,۰۰۰ × ۵٪ = ۵۰۰ ریال عمانی

در این مثال، قبل از در نظر گرفتن سایر هزینه‌ها، حقوق گمرکی ۵۰۰ ریال خواهد بود.
پس از آن باید مبنای محاسبه VAT مطابق مقررات مربوطه تعیین شود و در صورت مشمول بودن کالا، VAT نیز اعمال خواهد شد.
بنابراین این مثال صرفاً برای توضیح روش محاسبه است و نرخ ۵ درصد را نباید به‌عنوان نرخ عمومی تمام کالاهای وارداتی به عمان در نظر گرفت.
برای محاسبه واقعی، ابتدا باید HS Code و وضعیت کالای موردنظر در تعرفه ۲۰۲۶ بررسی شود.
آیا کالاهای ایرانی در عمان مشمول تعرفه گمرکی هستند؟
اصل مهم برای صادرکننده ایرانی این است که ایرانی بودن کالا به‌تنهایی باعث معافیت از حقوق گمرکی نمی‌شود.
نرخ قابل اعمال بر کالا باید با توجه به کد تعرفه، کشور مبدأ، مقررات گمرکی و در صورت وجود، توافقنامه‌های تجاری یا تعرفه‌های ترجیحی بررسی شود.
گمرک عمان در سرویس جست‌وجوی الزامات واردات و صادرات امکان بررسی نرخ عوارض و تعرفه‌های ترجیحی، در صورت قابل اعمال بودن توافقنامه‌ها، را فراهم کرده است.
بنابراین صادرکننده ایرانی باید پیش از ارسال کالا بررسی کند که کالا دقیقاً تحت چه ردیف تعرفه‌ای قرار می‌گیرد.
آیا همه کالاها در عمان مشمول حقوق گمرکی هستند؟

خیر.

برخی کالاها ممکن است طبق مقررات گمرکی از پرداخت حقوق گمرکی معاف باشند.
گمرک عمان مقررات مربوط به معافیت‌های گمرکی را بر اساس قانون گمرکی متحد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و مقررات مربوطه اجرا می‌کند.
بنابراین پیش از محاسبه هزینه واردات باید بررسی شود که آیا کالای موردنظر در فهرست کالاهای مشمول معافیت قرار دارد یا خیر.
کالاهای مشمول مالیات انتخابی یا Excise Tax

علاوه بر حقوق گمرکی و VAT، برخی کالاهای خاص ممکن است مشمول مالیات انتخابی (Excise Tax) باشند.

این مالیات برای برخی کالاها که از نظر سلامت یا محیط زیست در گروه کالاهای خاص قرار می‌گیرند اعمال می‌شود.

طبق اطلاعات سازمان مالیاتی عمان، نرخ‌های مهم مالیات انتخابی شامل موارد زیر است:

۱۰۰ درصد برای محصولات دخانی
– ۱۰۰ درصد برای نوشیدنی‌های انرژی‌زا
– ۵۰ درصد برای نوشیدنی‌های گازدار
– ۱۰۰ درصد برای برخی محصولات و مایعات مرتبط با سیگار الکترونیکی
این مالیات در شرایط مربوطه یک‌بار، هنگام واردات یا تولید داخلی، اعمال می‌شود.
بنابراین اگر فعالیت تجاری شما مربوط به مواد غذایی، نوشیدنی، دخانیات یا محصولات مشابه است، بررسی Excise Tax اهمیت ویژه‌ای دارد.
واردات کالا به مناطق آزاد عمان
یکی از موضوعات جذاب برای سرمایه‌گذاران و تجار، فعالیت در مناطق آزاد و مناطق ویژه اقتصادی عمان است.
در برخی شرایط، ورود کالا از خارج عمان به منطقه ویژه می‌تواند مشمول تعلیق مالیات بر ارزش افزوده باشد.
طبق راهنمای سازمان مالیاتی عمان، ورود کالا از خارج عمان به منطقه ویژه اقتصادی در شرایط مقرر می‌تواند موجب تعلیق VAT شود و در صورت انتقال کالا از منطقه ویژه به داخل عمان، VAT واردات با نرخ ۵ درصد قابل اعمال خواهد بود.
این موضوع برای شرکت‌هایی که قصد دارند عمان را به‌عنوان مرکز نگهداری، توزیع و صادرات مجدد کالا در منطقه انتخاب کنند، اهمیت زیادی دارد.
صادرات مجدد کالا از عمان
یکی از مزایای مهم موقعیت تجاری عمان، امکان استفاده از این کشور به‌عنوان مرکز توزیع و صادرات مجدد کالا است.
در ساختارهای تجاری مناسب، کالا ممکن است وارد عمان شده و سپس به بازارهای دیگر صادر شود.
در چنین شرایطی، وضعیت مالیاتی و گمرکی کالا باید با توجه به نوع منطقه، وضعیت گمرکی کالا و مقصد صادراتی بررسی شود.
به‌ویژه برای شرکت‌هایی که قصد دارند از عمان به‌عنوان هاب تجاری استفاده کنند، انتخاب محل مناسب برای انبار، شرکت و فعالیت تجاری اهمیت زیادی دارد.
مدارک مورد نیاز برای ترخیص کالا در عمان
مدارک دقیق موردنیاز بسته به نوع کالا و روش واردات متفاوت است، اما معمولاً اسناد تجاری و حمل‌ونقل از جمله موارد زیر اهمیت دارند:

فاکتور تجاری
– Packing List
– بارنامه
– اسناد مربوط به مبدأ کالا
– مجوزهای مربوط به کالا در صورت نیاز
– اطلاعات واردکننده
– اظهارنامه گمرکی
– اسناد مربوط به ارزش کالا
– گواهی‌های لازم برای کالاهای خاص

گمرک عمان برای کالاهایی که نیازمند مجوز یا تأییدیه‌های خاص هستند، فرآیندهای مربوط به اخذ مجوز و کنترل‌های پیش از ترخیص را پیش‌بینی کرده است.
مجوز واردات تجاری در عمان
فعالیت تجاری و واردات کالا نیازمند رعایت الزامات قانونی مربوط به واردکننده است.
گمرک عمان برای واردکنندگان و صادرکنندگان خدمات مربوط به مجوز واردات تجاری را ارائه می‌کند.
طبق اطلاعات رسمی گمرک، مجوز واردات تجاری یک‌ساله برای واردکنندگان و صادرکنندگان قابل دریافت است و هزینه اعلام‌شده برای درخواست آن ۵ ریال عمانی است.
البته نوع فعالیت، کالا و ساختار شرکت ممکن است الزامات و مجوزهای دیگری نیز ایجاد کند.
نقش سامانه بیان (Bayan) در امور گمرکی عمان
فرآیندهای گمرکی عمان تا حد زیادی به شکل الکترونیکی انجام می‌شود.
سامانه Bayan یکی از ابزارهای اصلی در انجام فرآیندهای گمرکی و ارائه اظهارنامه‌ها و خدمات مرتبط است.
استفاده صحیح از این سامانه و ثبت دقیق اطلاعات کالا، ارزش، مبدأ و کد تعرفه می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطا و تسریع فرآیند ترخیص داشته باشد.
چگونه قبل از واردات، تعرفه کالا را استعلام کنیم؟
یکی از بهترین روش‌ها این است که قبل از ارسال کالا، تعرفه و الزامات آن بررسی شود.
گمرک عمان سرویس رسمی Calculating Customs Duty را ارائه کرده است که امکان جست‌وجو بر اساس نام کالا یا HS Code و وارد کردن ارزش کالا و اطلاعات مربوطه را فراهم می‌کند.
همچنین سرویس جست‌وجوی الزامات واردات و صادرات می‌تواند برای بررسی:

نرخ تعرفه
– تعرفه ترجیحی
– الزامات مجوز
– محدودیت‌ها
– ممنوعیت‌ها
– تأییدیه‌های موردنیاز
مورد استفاده قرار گیرد.
اشتباهات رایج تجار ایرانی در محاسبه هزینه گمرک عمان

۱. محاسبه تعرفه صرفاً بر اساس قیمت کالا

قیمت خرید کالا همیشه برابر با ارزش گمرکی نهایی نیست و باید مقررات ارزش‌گذاری رعایت شود.

۲. انتخاب اشتباه HS Code

این موضوع می‌تواند باعث اختلاف در میزان حقوق گمرکی و حتی ایجاد مشکل در ترخیص شود.

۳. در نظر نگرفتن VAT

برخی تجار فقط حقوق گمرکی را محاسبه می‌کنند، در حالی که بسیاری از واردات علاوه بر حقوق گمرکی، مشمول VAT نیز هستند.

۴. بی‌توجهی به مجوزهای کالا

برخی کالاها قبل از ورود یا ترخیص به مجوز یا تأییدیه سازمان‌های مربوطه نیاز دارند.

۵. ارسال کالا قبل از بررسی مقررات

بهتر است پیش از ارسال محموله، تعرفه، مجوزها و الزامات واردات بررسی شود.

۶. اتکا به نرخ‌های قدیمی
تعرفه‌ها و مقررات ممکن است تغییر کنند. برای همین، استفاده از جدول تعرفه سال جاری و منابع رسمی گمرک اهمیت زیادی دارد.
نکات مهم برای صادرکنندگان ایرانی به عمان
اگر یک شرکت ایرانی قصد صادرات کالا به عمان را دارد، بهتر است پیش از عقد قرارداد یا ارسال محموله، مراحل زیر انجام شود:
مرحله اول: تعیین دقیق نوع کالا
مرحله دوم: تعیین HS Code
مرحله سوم: بررسی کشور مبدأ و قواعد مربوط به منشأ کالا
مرحله چهارم: بررسی نرخ حقوق گمرکی
مرحله پنجم: بررسی VAT
مرحله ششم: بررسی Excise Tax در صورت مرتبط بودن
مرحله هفتم: بررسی مجوزها و استانداردهای موردنیاز
مرحله هشتم: بررسی هزینه‌های حمل، بیمه و ترخیص
مرحله نهم: بررسی امکان استفاده از مناطق آزاد یا ویژه اقتصادی
مرحله دهم: محاسبه قیمت تمام‌شده کالا در بازار عمان
این فرآیند کمک می‌کند تاجر قبل از ارسال کالا، تصویر واقعی‌تری از هزینه نهایی داشته باشد.
آیا واردات از ایران به عمان برای تجار ایرانی صرفه اقتصادی دارد؟
پاسخ این سؤال به نوع کالا، قیمت خرید، هزینه حمل، تعرفه، VAT، هزینه ترخیص، حجم محموله و قیمت فروش در بازار عمان بستگی دارد.
به همین دلیل، صرفاً پایین بودن قیمت کالا در ایران به معنای سودآور بودن صادرات نیست.
برای مثال، اگر کالایی در ایران ارزان باشد اما هزینه حمل، بیمه، حقوق گمرکی، مالیات و سایر هزینه‌های واردات بالا باشد، ممکن است قیمت تمام‌شده آن در عمان به اندازه‌ای افزایش پیدا کند که مزیت رقابتی خود را از دست بدهد.
از سوی دیگر، کالاهایی که در عمان بازار مناسبی دارند و از نظر تعرفه و هزینه حمل شرایط مطلوبی دارند، می‌توانند فرصت مناسبی برای صادرکنندگان ایرانی ایجاد کنند.
جمع‌بندی
تعرفه گمرکی عمان یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که هر تاجر ایرانی پیش از واردات یا صادرات کالا باید آن را بررسی کند.
در سال ۲۰۲۶، تعیین هزینه گمرکی کالا در عمان بر اساس عواملی مانند HS Code، نوع کالا، کشور مبدأ، ارزش گمرکی و مقررات مربوط به کالا انجام می‌شود و نمی‌توان یک نرخ واحد را برای تمام کالاها اعلام کرد. گمرک عمان نیز ابزارهای رسمی برای استعلام تعرفه و محاسبه پیشاپیش حقوق گمرکی در اختیار تجار قرار داده است.
از طرف دیگر، نرخ پایه مالیات بر ارزش افزوده در عمان ۵ درصد است و در بسیاری از واردات اعمال می‌شود؛ البته برخی کالاها می‌توانند مشمول نرخ صفر یا معافیت باشند.
بنابراین اگر قصد صادرات کالا از ایران به عمان، واردات کالا از عمان، تأسیس شرکت بازرگانی در عمان یا استفاده از عمان به‌عنوان مرکز صادرات مجدد را دارید، بهتر است قبل از ارسال کالا، تعرفه دقیق کالا، HS Code، مالیات، مجوزها و هزینه‌های ترخیص به‌صورت موردی بررسی شود.
سوالات متداول
آیا تعرفه گمرکی عمان برای همه کالاها ۵ درصد است؟
خیر. نرخ حقوق گمرکی بر اساس نوع کالا و کد تعرفه تعیین می‌شود. عدد ۵ درصد مربوط به نرخ پایه VAT است و نباید آن را با حقوق گمرکی یکسان دانست.
مالیات بر ارزش افزوده عمان چند درصد است؟
نرخ پایه VAT در عمان ۵ درصد است، اما برخی کالاها و خدمات ممکن است مشمول نرخ صفر یا معافیت باشند.
چگونه تعرفه یک کالای خاص را در عمان بفهمیم؟
با مشخص کردن HS Code یا نام کالا می‌توان از خدمات رسمی گمرک عمان برای محاسبه حقوق گمرکی و بررسی الزامات واردات استفاده کرد.
آیا کالاهای ایرانی از گمرک عمان معاف هستند؟
صرفاً به دلیل ایرانی بودن کالا، معافیت عمومی وجود ندارد. وضعیت تعرفه باید برای همان کالا و بر اساس مقررات مربوط به منشأ و تعرفه بررسی شود.
آیا ورود کالا به مناطق آزاد عمان مشمول VAT است؟
در شرایط مقرر، VAT واردات کالا به مناطق ویژه می‌تواند به حالت تعلیق درآید؛ اما انتقال کالا از منطقه ویژه به داخل عمان می‌تواند موجب تعلق VAT واردات شود.

 

 

نویسنده: فاطمه مزرعه خطیری
پژوهشگر حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌الملل
رئیس کمیسیون حقوقی اتاق مشترک بازرگانی ایران و عمان